Sommige plekken moet je niet alleen bekijken, maar echt ervaren. Het Oosterdel bij Broek op Langedijk is zo’n plek. Vanaf de kant zie je water, riet en groene eilandjes, maar pas tijdens het varen ontdek je hoe bijzonder het landschap werkelijk is. Wij vertellen je waarom varen in het Oosterdel zo mooi is.
Varen in het Oosterdel is daardoor veel meer dan een gewone boottocht. Het is een reis door een landschap dat eeuwenlang is gevormd door water, tuinbouw en hard werk. Tegelijkertijd is het een plek waar je juist nu heerlijk tot rust kunt komen.
Zelf met ons varen? vraag hier onder meer informatie aan.
Maar wat maakt varen in het Oosterdel nu precies zo mooi?
Je vaart door het laatste stukje van een uniek landschap
Het Oosterdel ligt aan de oostzijde van Broek op Langedijk. Het gebied is ongeveer tachtig hectare groot en bestaat uit ruim 250 historische akkers en eilanden.
Dat klinkt misschien als een groot aantal, maar het is slechts een klein overblijfsel van het vroegere Rijk der Duizend Eilanden. Ooit bestond de omgeving van Langedijk uit duizenden kleine akkers die volledig door sloten en vaarten werden omringd.
Tijdens de grote ruilverkaveling in de twintigste eeuw veranderde het grootste deel van dit landschap. Veel sloten werden gedempt en kleine eilandjes werden samengevoegd tot grotere landbouwpercelen. Daardoor werd het land beter bereikbaar voor moderne landbouwmachines.
Lees hier meer over varen in het Duizend Eilanden rijk.
Het Oosterdel bleef voor een belangrijk deel behouden.
Wanneer je hier vaart, kijk je dus niet naar een landschap dat speciaal voor recreatie is aangelegd. Je vaart door een echt overblijfsel van het vroegere Langedijk. De smalle akkers, watergangen en eilanden laten nog altijd zien hoe mensen hier generaties lang woonden en werkten.
Dat maakt iedere vaartocht bijzonder. Je ziet niet alleen een mooie omgeving, maar ook een tastbaar stuk lokale geschiedenis.
Het water was vroeger de weg
Tegenwoordig gebruiken we wegen om naar ons werk, een winkel of afspraak te gaan. In het oude Langedijk waren de sloten en vaarten het belangrijkste wegennetwerk.
De akkereilanden waren vaak alleen per boot bereikbaar. Tuinders voeren met platte schuiten naar hun land en namen gereedschap, planten en andere benodigdheden mee. Na de oogst werden de boten gevuld met aardappelen, uien, bloemkool en natuurlijk de koolsoorten waar Langedijk zo bekend om werd.
Alles moest over het water van het Oosterdel worden vervoerd.
Tijdens het varen is het leuk om je voor te stellen hoe druk het hier vroeger moet zijn geweest. Waar je nu rustig tussen het riet door glijdt, voeren ooit dagelijks tuinders met zwaarbeladen schuiten. Ze waren onderweg naar hun akkers, naar huis of naar de veiling.
Het water was geen plek voor een ontspannen middag. Het was de verbinding tussen het land, de woningen en de handel.
Juist dat contrast maakt het Oosterdel zo bijzonder voor varen. Een landschap dat vroeger volledig in het teken stond van arbeid, biedt tegenwoordig ruimte voor rust, natuur en verwondering.
De eilanden in het Oosterdel vertellen hun eigen verhaal
Vanaf de boot zie je goed hoe smal sommige akkers zijn. Een aantal eilanden lijkt nauwelijks groot genoeg om efficiënt te kunnen bewerken. Toch werden hier jarenlang groenten geteeld.
Grote machines konden niet zomaar op de eilanden komen. Veel werk gebeurde daarom met de hand. Ook grond, mest, gereedschap en oogst moesten telkens per schuit worden vervoerd.
Wanneer je langs de eilanden vaart, krijg je vanzelf respect voor de tuinders die hier werkten. Het moet fysiek zwaar en tijdrovend werk zijn geweest. Zelfs een eenvoudige klus vroeg om planning, omdat alles over het water moest worden aangevoerd.
Tegenwoordig hebben de eilandjes verschillende functies. Op sommige akkers worden opnieuw gewassen verbouwd, terwijl andere vooral een groen en natuurlijk karakter hebben. Vrijwilligers en betrokken organisaties zetten zich in om het historische landschap te behouden.
Daardoor blijft het patroon van land en water zichtbaar en kunnen nieuwe generaties ervaren hoe het Rijk der Duizend Eilanden er ooit uitzag.
Oosterdel biedt rust die je bijna nergens anders vindt
Een van de eerste dingen die je tijdens het varen in het Oosterdel opvalt, is de rust.
Natuurlijk ligt Broek op Langedijk vlakbij en is de bewoonde wereld nooit echt ver weg. Toch kan het op het water voelen alsof je midden in de natuur bent.
Je hoort het zachte geluid van de boot, het ruisen van het riet en de roep van vogels. Af en toe zie je beweging langs de waterkant of vliegt er een vogel uit het groen. Verder gebeurt er vooral heel weinig.
En dat is juist heerlijk.
Er zijn geen drukke terrassen, winkelstraten of volle parkeerplaatsen. Je hoeft nergens snel naartoe en er is geen uitgebreid programma nodig. Alleen het varen en de omgeving zorgen al voor een complete ervaring.
Het tempo op het water nodigt vanzelf uit om beter om je heen te kijken. Je ziet de weerspiegeling van de wolken, kleine golven langs de oevers en planten die vanuit het water omhoog groeien.
Het zijn misschien geen spectaculaire bezienswaardigheden, maar juist de kleine details maken de tocht mooi.
Oosterdel een prachtig gebied voor natuurliefhebbers
Het Oosterdel is niet alleen cultuurhistorisch waardevol. Het gebied vormt ook een leefomgeving voor verschillende soorten planten, vogels en andere dieren.
De combinatie van open water, rietkragen, graslanden, struiken en akkereilanden zorgt voor veel afwisseling. Voor vogels biedt het gebied plekken om te rusten, voedsel te zoeken en te broeden.
Tijdens een vaartocht kun je verschillende watervogels tegenkomen. Welke dieren je ziet, verschilt per seizoen en zelfs per moment van de dag. Soms is het opvallend stil, terwijl op een ander moment overal vogels te horen zijn.
Omdat natuur en rust zo belangrijk zijn, gelden in en rond het Oosterdel regels voor de toegankelijkheid. Motorisch varen is niet onbeperkt toegestaan en delen van het gebied kunnen tijdens het broedseizoen extra worden beschermd.
Dat vraagt om zorgvuldig en respectvol varen.
Het is juist dankzij die bescherming dat het gebied zijn rustige karakter kan behouden. Wie het Oosterdel bezoekt, is als het ware even te gast in een landschap waarin natuur en cultuurhistorie nauw met elkaar verweven zijn.
Ieder seizoen ziet het Oosterdel er anders uit
Er bestaat eigenlijk geen verkeerde tijd om het Oosterdel te bekijken. Ieder seizoen heeft zijn eigen sfeer.
In het voorjaar komt het landschap langzaam tot leven. De oevers worden groener, planten beginnen te groeien en vogels zijn volop actief. Het licht is vaak fris en helder, waardoor de eilanden prachtig afsteken tegen het water.
In de zomer is het gebied vol en groen. Op warme dagen is het heerlijk om rustig over het water te varen. De rietkragen bewegen in de wind en de begroeiing op de eilanden zorgt voor een bijna beschutte sfeer.
De herfst geeft het Oosterdel warmere kleuren. Bomen en struiken verkleuren en de lager staande zon zorgt voor mooie reflecties op het water. Ook de stilte lijkt in deze periode soms nog sterker aanwezig.
Zelfs op een bewolkte dag heeft het landschap iets bijzonders. De donkere lucht, het rustige water en de groene eilanden geven het Oosterdel dan een robuuste, bijna mysterieuze uitstraling.
Een vaartocht hoeft dus niet altijd onder een strakblauwe hemel plaats te vinden. Zolang de omstandigheden veilig zijn, kan ieder weertype een ander gezicht van het gebied laten zien.
Oosyterdel en de verbinding met Museum BroekerVeiling
Het verhaal van het Oosterdel is onlosmakelijk verbonden met de BroekerVeiling.
De groenten die op de eilandjes werden geteeld, moesten worden verkocht. Tuinders brachten hun oogst daarom per schuit naar de veiling in Broek op Langedijk. De boten voeren letterlijk het veilinggebouw binnen, waar de producten bij afslag werden verkocht.
In Broek op Langedijk ontstond deze manier van veilen in 1887. De historische doorvaarveiling laat goed zien hoe nauw tuinbouw, vervoer en handel met het water verbonden waren.
Wanneer je eerst door het Oosterdel vaart en daarna de BroekerVeiling bezoekt, vallen veel puzzelstukjes op hun plaats. De kleine eilandjes laten zien waar de groenten werden geteeld. De vaarten tonen hoe de oogst werd vervoerd. In het museum ontdek je vervolgens hoe de producten werden verhandeld.
Samen vertellen het Oosterdel en de BroekerVeiling het verhaal van een gemeenschap die volledig rond het water en de tuinbouw was georganiseerd.
Je ontdekt in het Oosterdel een kant van Langedijk die veel mensen niet kennen
Veel mensen kennen Langedijk vooral van de lange Dorpsstraat, de omliggende wijken en Museum BroekerVeiling. Het historische landschap achter en rond de bebouwing blijft voor veel bezoekers grotendeels verborgen.
Vanaf het water krijg je een heel ander perspectief.
Je ziet hoe sterk de omgeving nog altijd met het water verbonden is. Je ontdekt kleine doorkijkjes, oude vaarroutes en groene plekken die vanaf de weg nauwelijks zichtbaar zijn.
Zelfs inwoners uit de omgeving kunnen tijdens een rondvaart verrast worden. Een plek waar je al vaak langs bent gereden, ziet er vanaf het water ineens totaal anders uit.
Dat maakt varen rond het Oosterdel interessant voor toeristen, maar ook voor mensen die al jaren in Langedijk of Dijk en Waard wonen.
Soms hoef je niet ver te reizen om iets nieuws te ontdekken. Je hoeft alleen maar op een andere manier naar je eigen omgeving te kijken.
