Een vaartocht door het Duizend Eilandenrijk is moeilijk te vergelijken met varen op een groot meer of een breed kanaal. Hier draait het niet om lange, rechte stukken of snelheid. Het zijn juist de smalle vaarten, kleine bruggetjes en groene eilanden die de omgeving zo bijzonder maken.
Achter de bebouwing van Broek op Langedijk ligt een verborgen landschap van waterwegen, historische akkers, tuinen en rietkragen. Vanaf de weg krijg je daar maar weinig van mee. Zodra je aan boord stapt, zie je ineens hoe sterk Langedijk met het water verbonden is.
Maar wat zijn nu de mooiste vaarroutes in het Duizend Eilandenrijk? Er bestaat niet één vaste route die voor ieder gezelschap en iedere boot geschikt is. De mogelijke vaarweg hangt onder andere af van het vertrekpunt, het type vaartuig, de beschikbare tijd en de toegangsregels in het Oosterdel.
Toch zijn er een aantal delen en combinaties die tijdens een rondvaart absoluut de moeite waard zijn. In deze blog nemen we je mee langs de mooiste routes en plekken die je vanaf het water kunt ontdekken.
Je kunt er ook voor kiezen om met ons mee te varen, dan kiezen wij de mooiste routes voor jou en je gezelschap.
Waarom vaarroutes in het Duizend Eilandenrijk zo bijzonder zijn
Het Rijk der Duizend Eilanden is ontstaan in een gebied dat vroeger nat en moerassig was. Bewoners groeven sloten om het land te ontwateren. Met de grond en vruchtbare bagger uit deze sloten werden de akkers opgehoogd.
Door eeuwenlang graven, ophogen en verdelen ontstond een landschap van duizenden kleine eilanden. Deze akkers werden gebruikt voor tuinbouw. Er groeiden onder andere aardappelen, uien, bloemkool en verschillende koolsoorten.
De eilanden waren meestal alleen over het water bereikbaar. Tuinders voeren daarom met platte schuiten naar hun land. Ook gereedschap, mest en de volledige oogst werden per boot vervoerd.
De vaarten waren dus eigenlijk de wegen van het oude Langedijk.
Een groot gedeelte van het eilandenlandschap verdween tijdens de ruilverkaveling en modernisering van de landbouw. Toch is rond Broek op Langedijk nog een belangrijk gedeelte bewaard gebleven. Vooral het Oosterdel laat zien hoe het oorspronkelijke landschap eruitzag. Het gebied is ongeveer tachtig hectare groot en bestaat uit ruim tweehonderd historische akkereilanden.
Tijdens een vaartocht en met een boot huren in Langedijk ontdek je niet alleen een mooie omgeving. Je vaart door een landschap dat vertelt hoe mensen hier generaties lang hebben gewoond en gewerkt.
Route 1: Varen langs de historische eilanden van het Oosterdel
Voor veel mensen is het Oosterdel het hoogtepunt van een vaartocht door het Duizend Eilandenrijk. Het is een van de laatste plekken waar het oude patroon van smalle akkers en tussenliggende sloten nog duidelijk zichtbaar is. Voor onze is dit ook een van de populairste vaarroutes in het Duizend eilandenrijk.
Tijdens het varen zie je langgerekte eilanden die soms nauwelijks boven het water lijken uit te komen. Sommige percelen worden gebruikt als tuin of akker, terwijl andere een natuurlijker karakter hebben gekregen. Riet, struiken en gras zorgen voor een afwisselend groen landschap.
Het mooiste aan deze route is de rust. Hoewel de bebouwing van Broek op Langedijk dichtbij is, lijkt die op sommige plekken volledig te verdwijnen. Je hoort het water langs de boot, ziet vogels tussen het riet en vaart langs plekken die vanaf de openbare weg nauwelijks te bekijken zijn.
Wie geïnteresseerd is in de tuinbouwgeschiedenis, kan zich hier goed voorstellen hoe zwaar het werk vroeger moet zijn geweest. Iedere akker moest per schuit worden bereikt. Alles wat nodig was om het land te bewerken, moest eerst in een boot worden geladen. Na de oogst begon dezelfde reis in omgekeerde richting.
Een schipper die het gebied kent, kan onderweg vertellen welke rol de eilanden, vaarten en schuiten vroeger speelden. Daardoor krijgt ieder stukje land meer betekenis.
Voor gemotoriseerd varen in het Oosterdel is een vergunning of vaarpas nodig. Ook is varen tussen zonsondergang en zonsopgang er niet toegestaan. De exacte route moet daarom altijd worden afgestemd op het gebruikte vaartuig, de geldende toegangsregels en de omstandigheden van dat moment.
Wij kunnen jou meenemen door dit historische gebied en je er van alles over vertellen.
Route 2: Vaarroutes van Museum BroekerVeiling naar het Duizend eilandenrijk
Een andere prachtige vaarroute begint in de omgeving van Museum BroekerVeiling. Deze plek vormt als het ware de toegangspoort tot de geschiedenis van het Duizend Eilandenrijk.
Tuinders brachten hun groenten vroeger per schuit naar de veiling. De boten voeren letterlijk door het veilinggebouw, waarna de producten bij afslag werden verkocht. De verbinding tussen de akkers en de veiling liep volledig over het water.
Wanneer je vanuit de omgeving van de BroekerVeiling richting het eilandenrijk vaart, volg je dus min of meer dezelfde route als de vroegere tuinders.
Je laat de bedrijvigheid rond het museum achter je en vaart steeds verder het groene landschap in. Onderweg verandert de omgeving langzaam. Woningen en bebouwing maken plaats voor sloten, akkers, riet en lage bruggetjes.
Het is een route met een duidelijk verhaal: van de plek waar groenten werden geteeld naar de plek waar ze werden verhandeld.
Museum BroekerVeiling verzorgt nog altijd rondvaarten door het Rijk der Duizend Eilanden. Tijdens zo’n tocht wordt zichtbaar hoe sterk het varen, de tuinbouw en het veilen met elkaar verbonden waren.
Deze route is vooral mooi voor mensen die de vaartocht willen combineren met een cultureel uitstapje. Een bezoek aan het museum voor of na het varen geeft meer achtergrond bij alles wat je onderweg ziet.
Route 3: Langs de verborgen achterkant van Broek op Langedijk
Niet iedere mooie vaarroute hoeft volledig door de natuur te lopen. Ook de waterwegen langs en achter de woningen van Broek op Langedijk zijn bijzonder.
Aan de straatzijde zie je vaak het bekende historische lint van Langedijk. Vanaf het water verschijnt een totaal andere wereld. Achter de huizen liggen tuinen, steigers, oude schuurtjes en kleine bruggen.
Sommige woningen lijken volledig op het water gericht. Er liggen bootjes langs de kant, trappen lopen naar kleine aanlegplaatsen en tuinen eindigen direct aan de vaart.
Deze route is misschien minder ongerept dan het Oosterdel, maar juist de afwisseling maakt haar interessant. Het ene moment vaar je langs woningen en tuinen, even later opent het uitzicht zich en zie je weer groen, riet en eilanden.
Je krijgt een goed beeld van de manier waarop wonen en varen in Langedijk met elkaar verweven zijn. Het water is hier niet alleen iets om naar te kijken. Het maakt deel uit van het dagelijks leven.
Voor mensen uit de omgeving is dit vaak een verrassende route. Een woning of straat waar je regelmatig langskomt, ziet er vanaf de boot ineens totaal anders uit.
Route 4: De route van de oude tuinders
Wie graag een vaartocht met een duidelijk historisch thema maakt, kan kiezen voor een route die het verhaal van de vroegere tuinders volgt.
Zo’n vaart begint bijvoorbeeld tussen of langs de oude akkereilanden. Daar zie je waar de groenten werden verbouwd. Vervolgens vaar je via de historische waterwegen richting de BroekerVeiling, waar de producten werden verkocht.
Onderweg kun je je voorstellen hoe de tuinders met hun schuiten door het gebied voeren. De boten waren soms zwaar beladen met kool, aardappelen, uien of bloemkool. Bij lage bruggen en smalle doorgangen was goede stuurmanskunst noodzakelijk.
Deze route wordt extra interessant wanneer de schipper verhalen vertelt over het leven rond het jaar 1900. Hoe zag een werkdag van een tuinder eruit? Hoe kwamen de groenten van de akker in de boot? En wat gebeurde er wanneer de producten bij de veiling arriveerden?
Het gebied rond Broek op Langedijk stond eeuwenlang bekend om zijn vaarsloten en vele kleine tuinbouwakkers. Bewoners maakten het oorspronkelijke moeras bruikbaar door sloten te graven en de grond op te hogen.
De route van de tuinders is daardoor niet alleen mooi, maar ook leerzaam. Je ziet het hele verhaal terug in het landschap.
Route 5: Van het kanaal via de sluis naar het Oosterdel
Voor een wat langere en meer afwisselende tocht is een route vanuit het Kanaalpark richting Broek op Langedijk interessant.
Je begint op breder water en vaart door een opener landschap. Vervolgens kom je in de buurt van de sluis, waarna het karakter van de route verandert. De grote waterwegen maken plaats voor de kleinere vaarten van het oude Langedijk.
De overgang van breed kanaal naar smalle historische waterwegen laat goed zien hoe verschillend varen binnen Dijk en Waard kan zijn.
Langs deze route bevinden zich verschillende cultuurhistorische plekken, waaronder oude molens, de sluis en de omgeving van de BroekerVeiling. Bij speciale vaartochten over de Broekervaart wordt de route over het kanaal gecombineerd met een overstap op een akkerschuit voor een tocht door het Oosterdel en het Duizend Eilandenrijk.
Deze combinatie is vooral geschikt voor mensen die wat langer willen varen en verschillende landschappen willen meemaken. Je ervaart zowel het ruime water van het kanaal als de intieme sfeer van de historische vaarten.
Varen via de knooppunten van Langedijk
Wie zelf een vaarroute door Langedijk wil samenstellen, kan gebruikmaken van het netwerk van genummerde vaarknooppunten. Dit systeem werkt ongeveer zoals een fietsknooppuntennetwerk: bij kruisingen van vaarwegen staan nummers aangegeven die je kunt volgen om een eigen route te varen.
Het knooppuntensysteem maakt het gemakkelijker om de verschillende waterwegen rond Langedijk met elkaar te verbinden. Afhankelijk van de gekozen route vaar je langs woonwijken, historische dorpen, groene oevers en delen van het voormalige Rijk der Duizend Eilanden. Via aansluitende vaarwegen kun je bovendien richting Alkmaar of andere delen van Noord-Holland varen.
Het regionale vaarroutenetwerk is bewegwijzerd met genummerde knooppunten. Met behulp van een actuele vaarkaart kun je vooraf bepalen welke nummers je wilt volgen en waar je eventueel een route wilt inkorten of verlengen.
Een vaarroute langs knooppunt 74, 75 en 77
Een bekende route door het waterrijke gebied van Langedijk loopt langs de knooppunten 74, 75 en 77.
Bij knooppunt 74 kun je in de richting van de Noorderplas varen. Dit is een aantrekkelijk en relatief open gedeelte van de route. Na de smallere sloten en vaarten geeft het ruimere water van de plas een heel ander uitzicht.
Vanaf de Noorderplas kun je verder varen naar knooppunt 75, bij de Hoofdvaart. De Hoofdvaart vormt een belangrijke verbinding binnen het lokale netwerk. Vanaf hier kun je verschillende kanten op en de route aanpassen aan de beschikbare tijd en het type boot.
Bij knooppunt 77 kun je verder varen in de richting van Zuid-Scharwoude. Tijdens dit gedeelte komt onder andere de kerk van Zuid-Scharwoude in beeld. De combinatie van water, dorpsbebouwing en herkenbare historische punten maakt dit een afwisselend deel van de tocht.
De knooppunten 74, 75 en 77 worden ook gebruikt in een beschreven kanoroute door Langedijk. Daarbij loopt de tocht via de Noorderplas en de Hoofdvaart verder in de richting van Zuid-Scharwoude.
Welke vaarroute past bij jouw gezelschap?
De beste route hangt af van wat jullie tijdens de vaartocht willen beleven.
Ben je vooral geïnteresseerd in de geschiedenis? Dan is een route langs de oude akkereilanden en Museum BroekerVeiling een logische keuze.
Zoek je rust en natuur? Kies dan voor een tocht langs het Oosterdel en de groenere delen van het gebied.
Wil je vooral gezellig samenzijn? Dan kan een langere route met hapjes, drankjes of een wijnproeverij goed passen.
Ook de duur speelt een rol. Tijdens een korte rondvaart bezoek je een beperkt aantal plekken. Bij een tocht van meerdere uren kunnen verschillende gedeelten worden gecombineerd.
Denk bij het kiezen van de route aan:
- De grootte en samenstelling van het gezelschap;
- De gewenste duur;
- Het type boot;
- Interesse in historie, natuur of dorpsgezichten;
- Wensen voor eten en drinken;
- De weersomstandigheden;
- De actuele vaar- en toegangsregels.
Een ervaren schipper kan op basis van deze wensen een passende vaarroute voorstellen.
Wat is de mooiste vaarroute in het Duizend Eilandenrijk?
Het eerlijke antwoord is dat er niet één mooiste route bestaat.
De een wordt vooral geraakt door de stilte van het Oosterdel. Een ander vindt de historische verbinding tussen de akkers en de BroekerVeiling het interessantst. En weer iemand anders geniet vooral van de verborgen tuinen en woningen langs de vaarten van Broek op Langedijk.
Juist de combinatie maakt het gebied bijzonder.
Tijdens één vaartocht kun je natuur, geschiedenis en dorpsgezichten tegenkomen. Je vaart door brede en smalle waterwegen, onder bruggetjes door en langs plekken die vanaf het land vrijwel onzichtbaar zijn.
Dat maakt iedere tocht anders.
Ook het seizoen, het weer en het tijdstip hebben invloed op de ervaring. Op een zonnige zomermiddag ziet het landschap er anders uit dan tijdens een rustige herfstdag. In het voorjaar hoor je meer vogels, terwijl een lagere najaarszon prachtige weerspiegelingen op het water kan geven.
Ontdek jouw mooiste vaarroute met Beleving op het Water
Wil je de mooiste vaarroutes van het Duizend Eilandenrijk zelf ontdekken? Stap dan aan boord bij Beleving op het Water.
Je kunt kiezen voor een losse rondvaart met schipper of voor een uitgebreider arrangement met hapjes, drankjes, lunch of een wijnproeverij. De route wordt afgestemd op het gezelschap, de beschikbare tijd, het vaartuig en de actuele mogelijkheden.
Misschien wil je vooral varen langs het Oosterdel. Misschien wil je meer leren over de oude tuinbouw en Museum BroekerVeiling. Of misschien zoek je een ontspannen tocht waarop gezelligheid en samenzijn centraal staan.
Vertel vooraf wat je graag wilt zien en beleven. Op basis daarvan stellen we een mooie route door of langs het Duizend Eilandenrijk samen.
Eén ding is zeker: vanaf het water ontdek je een kant van Langedijk die vanaf de weg verborgen blijft.
Stap aan boord, vaar tussen de historische eilanden en ontdek zelf welke route jij het allermooist vindt.
